2023 rok był rekordowy dla polskich przedsiębiorców prowadzących jako osoby fizyczne działalność gospodarczą. Nie jest to jednak chlubny rekord, bo dotyczy liczby zamkniętych (i zawieszonych) działalności gospodarczych. Czynnikami wpływającymi na tę sytuację są niewątpliwie rosnące co roku koszty prowadzenia działalności, a w szczególności:

  • ✔rosnące składki ZUS, 
  • ✔coraz bardziej skomplikowany system podatkowy po zmianach wprowadzonych przez poprzedni rząd od 2022 roku w ramach programu Polski Ład, 
  • ✔wzrost płacy minimalnej, 
  • ✔wysoka inflacja, 
  • ✔ciągłe zmiany w prawie. 

Wszystkie te elementy stanowią obciążenie dla przedsiębiorców zmuszając ich coraz częściej do podjęcia decyzji o rezygnacji z dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. 

Obietnice wsparcia przedsiębiorców w kampanii wyborczej w 2023 roku 

 

Wskazane problemy wybrzmiewały na każdym przedwyborczym spotkaniu polityków z wyborcami, a politycy chętnie odpowiadali na te postulaty w swoich obietnicach wyborczych. Na liście obietnic wyborczych ówczesnej opozycji znalazły się przede wszystkim takie kwestie jak:

  • ✔powrót do ryczałtowej składki zdrowotnej (bez dodatkowego kwoty liczonej od dochodu),
  • ✔zapłata przez ZUS zasiłku chorobowego już od pierwszego dnia choroby pracownika, a nie dopiero po 33 dniach zwolnienia lekarskiego;
  • ✔wprowadzenie tzw. urlopu dla przedsiębiorców, czyli jednego miesiąca zwolnienia od składek na ubezpieczenie społeczne oraz wypłatę za ten okres świadczenia urlopowego w wysokości połowy płacy minimalnej;
  • ✔kasowy PIT, czyli obowiązek zapłaty podatku dochodowego dopiero po otrzymaniu należności z wystawionej faktury;
  • ✔ograniczenie czasu trwania kontroli podatkowych wobec mikroprzedsiębiorców do 6 dni w roku;
  • ✔zniesienie zakazu handlu w niedzielę przy jednoczesnym wprowadzeniu dwóch wolnych weekendów i podwójnym wynagrodzeniu za pracę w dni wolne.

Po wygranych przez ówczesną opozycję wyborach nadszedł czas na spełnienie ww. obietnic wyborczych, na co liczą zwłaszcza osoby prowadzące własną działalność gospodarczą.

A teraz rzeczywistość w 2024 roku

 

Nowy koalicyjny rząd powstał w grudniu 2023 roku, ale czując oczekiwania społeczne, w dniu 9 stycznia 2024 roku ogłosił projekt ustawy dotyczący wprowadzenia nowej ulgi, tzw. “wakacji od ZUS”

Przyjrzyjmy się najważniejszym założeniom pierwszej wersji projektu tej ustawy:

 
  • Tylko najmniejsi przedsiębiorcy:
  1. a) z ulgi będą mogli skorzystać jedynie tzw. mikroprzedsiębiorcy, w tym osoby samozatrudnione (niezatrudniające pracowników), a więc w praktyce będzie to oznaczać, że uprawnione będą najmniejsze firmy, dla których opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne, zwłaszcza w czasie, gdy nie osiągają przychodu, może być rzeczywiście trudne;
  2. b) zwolnienie z obowiązku opłacania składek ma dotyczyć wyłącznie własnych składek mikroprzedsiębiorcy (wciąż będzie musiał zapłacić składki za swoich pracowników, jeśli ich zatrudnia).
  • ✔Czas trwania wakacji od ZUS – jeden miesiąc w każdym roku kalendarzowym, który wskaże przedsiębiorca składając wniosek, przy czym zasiłek chorobowy będzie mu przysługiwał, o ile przedsiębiorca będzie podlegać pod dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w miesiącu złożenia wniosku i w poprzednim miesiącu (nie należy mylić go z ubezpieczeniem zdrowotnym).
  • ✔Wniosek o zwolnienie z ZUS – składany drogą elektroniczną powinien zostać złożony w miesiącu poprzedzającym ten, z którego przedsiębiorca będzie chciał skorzystać  ulgi, a ZUS ma 40 dni na rozpatrzenie wniosku.
  • Składki ZUS za miesięczne „wakacje od ZUS”:
  • ✔zwolnienie dotyczy jedynie składek na ubezpieczenie społeczne oraz składki na Fundusz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, które za ten okres korzystania z ulgi będą finansowane dla przedsiębiorcy przez budżet państwa w wysokości obliczonej od najniższej podstawy wymiaru tych składek obowiązującej dla danego ubezpieczonego przedsiębiorcy (uzależnionej od tego czy wybrał skalę podatkową/podatek liniowy czy ryczałt),
  • ✔zwolnienie nie obejmuje składki na ubezpieczenie zdrowotne, którą trzeba i tak zapłacić za czas „wakacji od ZUS”,
  • ✔składki objęte zwolnieniem za czas „wakacji na ZUS”, a pokryte przez budżet państwa, nie będą stanowić przychodu przedsiębiorcy,
  • ✔przedsiębiorca będzie miał zachowaną ciągłość ubezpieczenia chorobowego oraz emerytalnego za ten okres,
  • ✔ulga będzie stanowić pomoc publiczną de minimis, 
  • ✔za ten miesiąc korzystania z ulgi trzeba złożyć wymagane deklaracje do ZUS (DRA/RCA itp.).
  • ✔Ograniczenia w korzystaniu z ulgi nie skorzystasz z ulgi, jeśli w danym roku kalendarzowym lub poprzedzającym pracowałeś u danego pracodawcy na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczego stosunku pracy, a następnie przeszedłeś na działalność gospodarczą i jako samozatrudniony wykonujesz te same czynności na rzecz tego pracodawcy (np. w 2022 roku i 2023 roku pracowałeś na etacie dla danego przedsiębiorcy i z etatu przechodzisz na samozatrudnienie w 2023 roku robiąc dla tego przedsiębiorcy to samo, co robiłeś wcześniej jako pracownik zatrudniony na etacie).
  • Inne zasady dotyczące ulgi:
  • ✔nie trzeba zawieszać działalności na czas „wakacji od ZUS”, 
  • ✔można uzyskiwać przychody z działalności w tym czasie.

Czy „wakacje od ZUS” są rzeczywiście tak korzystne, jak miały być?

 

Ulga w składkach ZUS może objąć blisko 1,8 mln mikroprzedsiębiorców wpisanych do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Oszczędności na składkach ZUS w okresie korzystania z „wakacji od ZUS”, w zależności od wysokości odprowadzanych w danym okresie składek na własne ubezpieczenie społeczne oraz (ewentualnych na) Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, może oznaczać w założeniu oszczędność nawet do 1600,32 zł w 2024 roku.  

Dlaczego warto rekrutować w Polsce? Ludzie siedzą przy stole i zastanawiają się czy warto

Ale czy rzeczywiście tak będzie?

  1. ✔Ubezpieczenie zdrowotne poza ulgą – ulga ta nie dotyczy składki na ubezpieczenie zdrowotne, a tę jak na razie trzeba dalej płacić co miesiąc zgodnie z zasadami obowiązującymi od 2022 roku, czyli składka minimalna (która rośnie znowu od stycznia 2024 roku) + 9% od dochodu na zasadach ogólnych albo 4,9% od dochodu na podatku liniowym.
  2. ✔Składki na ubezpieczenie społeczne obniżają jedynie podstawę opodatkowania, co oznacza, że jeśli przedsiębiorca ich nie zapłaci, ta podstawa ta będzie wyższa, a tym samym zapłaci ostatecznie wyższy podatek dochodowy (PIT) za ten miesiąc „wakacji od ZUS”.
  3. ✔Jeśli dany przedsiębiorca wybrał wyższą podstawę wymiaru składek ZUS i świadomie opłaca wyższy ZUS niż ten podstawowy najczęściej wybierany przez przedsiębiorców, to za okres „wakacji” budżet państwa pokryje tylko część odpowiadającą tej podstawowej składce ZUS dla danej formy opodatkowania (skala podatkowa/podatek liniowy, ryczałt), co w przyszłości przełoży się np. na niższy zasiłek macierzyński.
  4. ✔Ponadto w trakcie kampanii wyborczej (i nawet w wersji projektu przez jego oficjalnym ogłoszeniem) obiecywano aż trzy miesiące „wakacji od ZUS”, zaś w projekcie ustawy wprowadzającej tę ulgę mowa jest jednak już tylko o jednym miesiącu ulgi… Biorąc pod uwagę fakt, że obciążenia na składki społeczne wzrosły w latach 2022-2023 aż o 33%, tym bardziej nie czyni to tego jednego miesiąca „wakacji od ZUS” tak atrakcyjnym, jak mogłoby się wydawać na początku. 

O wiele bardziej przedsiębiorcom mogłoby pomóc zatrzymanie tempa corocznego wzrostu składek ZUS dla przedsiębiorców. Odgórnie wprowadzone przez rząd ustawowe obniżenie comiesięcznych składek ZUS o 10% dałoby podobny efekt oszczędności dla przedsiębiorców jak ta ulga, ale bez zbędnego formalizmu dla nich i samego ZUS-u w związku z wnioskowaniem o nową ulgę w formie „wakacji od ZUS”.

Wydaje się też, że jednak dużo bardziej oczekiwaną przez przedsiębiorców zmianą jest powrót do starych zasad liczenia składki zdrowotnej w stałej comiesięcznej kwocie (w formie ryczałtu), którą wcześniej dodatkowo można było odliczyć w większości od podatku. 

Kiedy zacznie obowiązywać ulga?

Rada Ministrów w dniu 9 stycznia 2024 roku przyjęła harmonogram prac legislacyjnych w zakresie tego projekt ustawy, w którym przewiduje, że projekt ustawy zostanie przez nią przyjęty do końca marca 2024 roku i zacznie obowiązywać jeszcze od dnia 1 października 2024 roku. Oznacza to, że prawdopodobnie w październiku będzie można składać wnioski o „wakacje od ZUS” jeszcze na listopad albo grudzień 2024 roku.

Obecnie projekt ustawy, która ma wprowadzić „wakacje od ZUS” został skierowany do konsultacji publicznych przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, a do konsultacji tych zaproszono ok. 500 podmiotów (uwagi do projektu można zgłaszać do dnia 6 lutego 2024 roku na adres e-mail: urlopdlafirm@mrit.gov.pl)

W interesie przedsiębiorców leży jednak śledzenie toku prac nad tym, czy i jak rządzący spełniają kolejne obietnice wyborcze, które mają realny wpływ na podejmowanie decyzji o dalszych losach prowadzonej działalności gospodarczej. Tym bardziej, że w swoim expose Prezes Rady Ministrów zapowiadał również świadczenie urlopowe w wysokości połowy płacy minimalnej w okresie korzystania z „wakacji od ZUS” (czyli 2121 zł brutto w pierwszym półroczu 2024 roku, 2150 zł brutto – w drugim półroczu), ale ta obietnica nie doczekała się jeszcze pisemnej wzmianki w żadnym oficjalnie ogłoszonym do tej pory projekcie ustawy nowego rządu. Czy doczeka się w ogóle…? 

Mogą to być istotne czynniki dalszego postępu procesu rezygnacji z samozatrudnienia przez mniejszych przedsiębiorców, którzy stanowią ponad 98% wszystkich przedsiębiorstw w Polsce. W obecnych realiach rynkowych oraz prawnych własna firma jest już niestety coraz mniej atrakcyjnym pomysłem na życie zawodowe, a przedsiębiorcy wolą znaleźć zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę bądź inne formy zatrudnienia niż prowadzić działalność na własny rachunek. Zamiast wakacji od ZUS przedsiębiorcy wolą dłuższe wakacje od działalności gospodarczej. 

Artykuł: Izabela Wilczkowska

Przypisy:

 

Let’s start
cooperating

Send us a message whether you are thinking of a career change, looking for exceptional talent or just would like to meet for a coffee and chat.

Post a comment

Your email address will not be published.

Related Posts